thumbnailthumbnailthumbnailthumbnail
Odwoływanie się od decyzji sądu
Drukuj Email

Co oznacza dwuinstancyjność postępowania sądowego?

Wydanie orzeczenia przez sąd nie kończy sprawy ostatecznie. W celu lepszej ochrony interesów uczestników procesu orzeczenia podlegają kontroli przez inny sąd. Jest to tak zwana dwuinstancyjność postępowania sądowego. Pamiętaj, że jako oskarżyciel posiłkowy, oskarżyciel prywatny lub powód cywilny masz prawo domagać się takiej kontroli. Uprawnienie to realizujesz za pomocą środków zaskarżenia.

Czy mogę coś zrobić w sytuacji, gdy nie wniosę środka zaskarżenia w terminie?

W sytuacji, gdy niedotrzymanie terminu na wniesienie środka zaskarżania nastąpiło z przyczyn od Ciebie niezależnych, możesz w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, z powodu której nie wniosłeś środka, złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Pamiętaj jednak, że składając taki wniosek, musisz jednocześnie dokonać czynności, której nie wykonałeś w terminie, czyli wnieść odpowiedni środek zaskarżenia. Na odmowę przywrócenia terminu przysługuje Ci zażalenie (por. art. 126 § 1 i 3 k.p.k.). Musisz jednak zwrócić uwagę, że wniesienie takiego wniosku nie wstrzymuje wykonania orzeczenia. Jednakże organ, do którego złożyłeś wniosek (lub organ powołany do rozpoznania środka zaskarżenia), może wstrzymać wykonanie orzeczenia. Natomiast, gdy tego nie zrobi, jego odmowa nie wymaga uzasadnienia
(por. art. 127 k.p.k.).

Przykład:

Zenobiusz ciężko zachorował i trafił do szpitala, przez co nie mógł w terminie wnieść do sądu środka zaskarżenia – była to zdecydowanie przyczyna niezależna od Zenobiusza. W takiej sytuacji musi on w ciągu 7 dni od wyjścia ze szpitala
wnieść wniosek o przywrócenie terminu wraz z odpowiednim środkiem zaskarżenia.

Czy oprócz apelacji i zażalenia istnieją inne sposoby zaskarżenia orzeczeń?

Musisz wiedzieć, że jeżeli w sprawie został wydany przez sąd wyrok nakazowy, to właściwym środkiem zaskarżenia jest sprzeciw od wyroku nakazowego. Sprzeciw taki musisz wnieść w terminie 7 dni od daty doręczenia Ci wyroku nakazowego. Wniesienie przez Ciebie sprzeciwu spowoduje, że wyrok nakazowy od razu straci moc, a sprawa zostanie rozpoznana na zasadach ogólnych. Sąd wyznaczy zatem rozprawę, zaś Ty zostaniesz powiadomiony o jej terminie (por. art. 506 k.p.k.).
Ponadto istnieją tak zwane nadzwyczajne środki zaskarżenia orzeczeń. Mają one charakter uzupełniający w stosunku do dwuinstancyjnej kontroli. Tymi środkami są kasacja oraz wznowienie postępowania sądowego. Mają one charakter wyjątkowy, mogą być wnoszone w ściśle określonych przypadkach, po spełnieniu wielu warunków. Podstawową różnicą w stosunku do środków zwyczajnych jest to, że w trybie nadzwyczajnym możesz skarżyć jedynie orzeczenia prawomocne. Jednym z najważniejszych warunków dopuszczalności wniesienia środków nadzwyczajnych jest przymus adwokacki (radcowski), czyli konieczność sporządzenia ich przez adwokata lub radcę prawnego. Jeśli zastanawiasz się, czy w Twojej sprawie możliwe jest wniesienie takiego środka, powinieneś udać się do adwokata lub radcy prawnego albo zwrócić się do sądu o wyznaczenie adwokata z urzędu, który rozważy taką możliwość.

Czy przed sporządzeniem środka zaskarżenia muszę podjąć wcześniej jakieś działania?

W przypadku, gdy chcesz wnieść apelację, najpierw złóż wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Masz na to 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, zaś jeżeli sprawa toczy się w ramach postępowania przyspieszonego – jedynie 3 dni od daty ogłoszenia wyroku (por. art. 423 k.p.k., art. 517h § 1 k.p.k.).W wypadku, gdy chcesz wnieść zażalenie, nie musisz podejmować wcześniej żadnych działań.

Jak powinny wyglądać apelacja i zażalenie?

Apelacja i zażalenie powinny być sporządzone na piśmie. Musisz wskazać zaskarżone przez Ciebie orzeczenie (pamiętaj o podaniu sygnatury akt sprawy), a także podać, czego się domagasz. Nie jesteś zobowiązany do formułowania
zarzutów ani do umieszczania uzasadnienia (por. art. 427 k.p.k.).
Zobacz wzór nr 11 i 12.

Jaki jest sposób wnoszenia środków zaskarżenia?

Środek zaskarżenia wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie (por. art. 428 § 1 k.p.k.). Nie oznacza to, że sąd ten będzie rozpatrywał środek zaskarżenia. Jego zadaniem jest tylko przekazanie sprawy do sądu odwoławczego.
W przypadku zażalenia sąd, na którego postanowienie złożono zażalenie, może je uwzględnić, jeśli działa w tym samym składzie. W innym wypadku musi przekazać sprawę sądowi odwoławczemu (por. art. 463 k.p.k.).

Jaki jest termin na wniesienie środków zaskarżenia?

Bardzo ważne jest to, abyś dochował terminów. W przypadku upłynięcia terminu Twój środek odwoławczy nie zostanie przyjęty. Terminy te są inne dla apelacji, a inne dla zażalenia. Apelację możesz skutecznie złożyć w terminie 14 dni od daty doręczenia Ci wyroku wraz z uzasadnieniem, ewentualnie od razu w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, jeśli nie składasz wniosku o sporządzenie przez sąd uzasadnienia wyroku. Wyjątkiem jest postępowanie przyspieszone – wówczas apelację musisz złożyć w terminie 7 dni od daty doręczenia Ci wyroku wraz z uzasadnieniem (por. art. 445 k.p.k., art. 517h § 3 k.p.k.). Zażalenie możesz skutecznie złożyć w terminie 7 dni od daty ogłoszenia postanowienia lub od daty doręczenia, gdy ustawa nakłada obowiązek na sąd, aby doręczył Ci treść postanowienia (por. art. 460 k.p.k.). Musisz wiedzieć, że apelacja od wyroku sądu okręgowego powinna być sporządzona i podpisana przez adwokata lub radcę prawnego (por. art. 446 k.p.k.).

Jakie są rodzaje orzeczeń sądowych, które mogę zaskarżyć?

Orzeczenie sądu może przybrać postać:
1) wyroku – wydawany jest w kwestii najważniejszej, czyli rozstrzyga o tym, czy oskarżony jest winny, czy niewinny;
2) postanowienia – wydawane jest w kwestiach mniejszej wagi, może dotyczyć wielu zagadnień (przykładowo, sąd może oddalić Twój wniosek dowodowy, przedłużyć okres tymczasowego aresztowania sprawcy czy też przekazać sprawę ponownie do prokuratora w celu uzupełnienia przez niego materiału dowodowego). Ponadto sędzia wydaje zarządzenia – nie są one typowym orzeczeniem sądu. Są to decyzje procesowe o charakterze porządkowym (por. art. 93 k.p.k.).

Jakie zarzuty mogę podnieść w apelacji lub zażaleniu?

Aby Twoja apelacja lub zażalenie odniosły skutek, musi zaistnieć względna lub bezwzględna przyczyna odwoławcza.
Względna przyczyna odwoławcza to uchybienie orzeczenia, które może być uwzględnione przez sąd tylko wtedy, gdy powołasz się na nie w swoim zarzucie i odpowiednio je uargumentujesz. Zarzuty mogą w tym wypadku dotyczyć:
a) niewłaściwego zastosowania przez sąd przepisów określających zasady odpowiedzialności karnej i katalog przestępstw (są to przepisy zawarte przede wszystkim w kodeksie karnym);
b) niewłaściwego zastosowania przez sąd przepisów określających przebieg postępowania przed sądem (są to przepisy zawarte przede wszystkim w kodeksie postępowania karnego);
c) błędu w ustaleniach faktycznych (niewłaściwe ustalenie przez sąd przebiegu zdarzeń);
d) rażącej niewspółmierności kary (np. sąd skazał sprawcę na karę grzywny, a powinien skazać na karę pozbawienia wolności). Pamiętaj, że w tym wypadku różnica pomiędzy karą orzeczoną a karą, która powinna być w tym wypadku właściwa, musi być rażąca (por. art. 438 k.p.k.).
Bezwzględna przyczyna odwoławcza to uchybienie orzeczenia, które sąd ma obowiązek uwzględnić niezależnie od tego, czy powołasz się na nie w swoim zarzucie. Bezwzględne przyczyny odwoławcze są następujące:
▶ w wydaniu orzeczenia brała udział osoba nieuprawniona (np. sekretarka) lub niezdolna do orzekania (np. pijany sędzia) bądź podlegająca wyłączeniu z mocy prawa (np. sędzia był bratem oskarżonego);
▶ sąd był nienależycie obsadzony (np. za mało sędziów) lub też jeden z członków nie był obecny na całej rozprawie;
▶ sąd powszechny orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu szczególnego (np. o odpowiedzialności żołnierza orzekł zwykły sąd zamiast wojskowego) lub odwrotnie;
▶ sąd niższego rzędu orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu wyższego rzędu (np. zamiast sądu okręgowego orzekał sąd rejonowy);
▶ orzeczono karę lub środek karny nieznane ustawie (np. karę chłosty);
▶ zachodzi sprzeczność w treści orzeczenia uniemożliwiająca jego wykonanie (np. sąd skazał sprawcę na karę dwóch lat pozbawienia wolności, wpisując obok w nawiasie trzy lata);
▶ orzeczenie zostało wydane pomimo tego, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało już prawomocnie zakończone (czyli ktoś został skazany drugi raz za dokładnie to samo);
▶ zachodzi jedna z okoliczności, w przypadku wystąpienia których postępowanie powinno być umorzone już przez prokuratora (np. oskarżony zmarł);
▶ oskarżony nie miał obrońcy, kiedy musiał go mieć (np. gdy był niemy);
▶ sprawę rozpoznano podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa (por. art. 439 k.p.k.).
Pamiętaj, że zarzut jest wyrażanym przez Ciebie subiektywnym twierdzeniem. Zarzut zawsze musi dotyczyć jednej z przyczyn odwoławczych. W każdym środku zaskarżenia masz prawo poczynić kilka zarzutów równocześnie.

Z jakich środków zaskarżenia i w jakich przypadkach mogę korzystać?

Przewidziane są dwa środki zaskarżenia:
1) apelacja – dzięki niej możesz zaskarżyć wyrok. Pamiętaj, że wnosząc apelację, musisz wskazać zaskarżone rozstrzygnięcie oraz podać, czego się domagasz (por. art. 427 k.p.k.).
2) zażalenie – dzięki niemu możesz zaskarżyć postanowienia i zarządzenia.
Pamiętaj, że zażalenie przysługuje w stosunku do postanowień, które zamykają drogę do wydania wyroku, oraz w stosunku do innych postanowień, przy których k.p.k. dopuszcza taką możliwość (por. art. 459 k.p.k.).

Przykład:

Sąd przekazał sprawę prokuratorowi, aby ten uzupełnił śledztwo prowadzonew sprawie usiłowania zabójstwa Zenobiusza. Zenobiusz wniósł jednak zażalenie, stwierdzając, że nie ma potrzeby poszukiwać kolejnych dowodów, gdyż materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przed prokuratorem jest wystarczający. Sąd rozpatrujący zażalenie podzielił opinię Zenobiusza i uchylił postanowienie

 


English German Polish Russian

Odwiedziło nas

Łącznie1104546




Sieć Pomocy Ofiarom Przestępstw