thumbnailthumbnailthumbnailthumbnail
Nieumyślne spowodowanie śmierci
Drukuj Email

Opis przestępstwa

Przestępstwo nieumyślnego spowodowania śmierci opisane zostało w art. 155 kodeksu karnego. Jest ono jednym z kilku przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu, dlatego w pierwszej kolejności ważne jest rozróżnienie, kiedy mamy do czynienia z nieumyślnym spowodowaniem śmierci, a kiedy z innym przestępstwem.

Przede wszystkim, żeby doszło do tego przestępstwa, musi nastąpić śmierć człowieka. O tym, czy miała ona miejsce rozstrzyga się według wiedzy medycznej, przy czym uznaje się, że chodzi tu o śmierć mózgową (w odróżnieniu od na przykład śpiączki). Śmierci musi ulec człowiek  a więc przepis ten nie dotyczy nieumyślnego wywołania poronienia.

Jeśli doszło do śmierci, to o tym, czy miało miejsce przestępstwo z art. 155 kk decyduje jej przyczyna oraz zamiar ewentualnego sprawcy.

Zamiar

Nieumyślne spowodowanie śmierci polega na tym, że sprawca działa nieumyślnie, to znaczy, że nie mając zamiaru spowodowania czyjejś śmierci, jednak ją powoduje na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość tej śmierci przewidywał albo mógł przewidzieć (art. 9 § 2 kk). Oznacza to, że zachowanie sprawcy porównywane jest do przeciętnego postępowania ludzi w takiej samej sytuacji i ich zdolności przewidywania konsekwencji własnych działań. Jeśli sprawca mógł przewidzieć, że ktoś zginie, a mimo to nie zachował ostrożności, to popełnił przestępstwo.

Przykład: pozostawienie w odludnym miejscu niezabezpieczonego głębokiego wykopu, do którego ktoś wpadł i zmarł może być uznane za nieumyślne spowodowanie śmierci. Natomiast pozostawienie niezabezpieczonego głębokiego wykopu w poprzek chodnika, ze świadomością, że dużo ludzi tamtędy chodzi po ciemku może już stanowić zabójstwo w zamiarze ewentualnym. Czasami jednak trudno jest określić zamiar sprawcy, więc sąd musi oceniać go w oparciu o szczegółową analizę wszystkich okoliczności.

Przy ocenie, czy doszło do nieumyślnego spowodowania śmierci pod uwagę bierze się tylko zamiar co do zabicia ofiary. Jeśli sprawca chciał zabić albo się godził na śmierć ofiary (zamiar bezpośredni albo ewentualny), to mamy do czynienia z zabójstwem (art. 148 kk). Jeśli natomiast sprawca nie chciał zabić i się na nią nie godził, ale do śmierci doszło – to mamy nieumyślne spowodowanie śmierci.

Przestępstwo to często jednak łączy się z innymi przestępstwami. To, że sprawca miał jakiś „zły” zamiar wobec ofiary, która w wyniku działań sprawcy umiera, nie powoduje jeszcze, że doszło do zabójstwa. Jeśli tylko zamiar sprawcy nie obejmował śmierci ofiary, to mamy do czynienia właśnie z przestępstwem z art. 155 kk.

Przykład: jeśli sprawca chciał tylko kogoś lekko pobić, ale nieumyślnie go zabił (np. bo uderzył mocniej niż chciał albo ofiara zmarła na zawał ze strachu), to ciągle dochodzi do nieumyślnego spowodowania śmierci, tyle że łącznie z przestępstwem lekkiego pobicia.

Pamiętaj! Przestępstwo nieumyślnego spowodowania śmierci popełnić można zarówno przez działanie (np. nieostrożne obchodzenie się z ogniem), jak i przez zaniechanie (np. nienależyte zabezpieczenie placu budowy). Jednak popełnić to przestępstwo przez zaniechanie mogą tylko osoby, na których spoczywa obowiązek określonego zachowania, którego następnie one nie dochowały. Na przykład osoba prowadząca samochód ma obowiązek zachowania szczególnej ostrożności na skrzyżowaniach. Jeśli tego nie zrobi i spowoduje śmierć innej osoby – to popełniła przestępstwo. Natomiast osoba, która zauważyła, że u obcej osoby na parapecie znajduje się niezabezpieczony ciężki przedmiot, który następnie zabije pieszego, nie popełnia tego przestępstwa, bo nie było jej obowiązkiem zabezpieczanie cudzych parapetów.

Związek przyczynowo-skutkowy

Między działaniem (lub zaniechaniem) sprawcy a śmiercią ofiary musi zachodzić związek przyczynowo-skutkowy. Oznacza to, że działanie/zaniechanie sprawcy musi spowodować śmierć. Przy określaniu takiego związku występują liczne problemy, które sądy rozstrzygają indywidualnie, po dokładnym zbadaniu wszystkich okoliczności. Niekiedy sytuacja jest oczywista – gdyby wykop był zabezpieczony, to ofiara by do niego nie wpadła i nie zmarła; natomiast niekiedy związek przyczynowo-skutkowy jest trudny do ustalenia – np. ofiara ginie w wypadku samochodowym, do którego doszło dlatego, że jedna osoba jechała zbyt szybko, druga wyprzedzała w niedozwolonym miejscu, a trzecia prowadziła pod wpływem alkoholu. Przy ustalaniu związku przyczynowo-skutkowego sądy często korzystać muszą z pomocy biegłych oraz badać, jakie są normalne następstwa danego zdarzenia a także, które zdarzenia musiały nastąpić, żeby doszło do danego skutku.

Sprowadzenie zagrożenia i inne przestępstwa związane z nieumyślnym spowodowaniem śmierci.

Przestępstwo nieumyślnego spowodowania śmierci można popełnić tylko wtedy, gdy ofiara faktycznie zginie. Nie da się zatem usiłować popełnić tego przestępstwa. Natomiast sytuacja podobna do usiłowania, czyli sprowadzenie niebezpieczeństwa czyjejś śmierci, jest uregulowana w osobnych przepisach, które zakazują doprowadzania do sytuacji zagrożenia. Przepisy te często także regulują – osobno – nieumyślne spowodowanie śmierci człowieka w wyniku spowodowania takich czy innych zagrożeń. W tych przypadkach nie stosuje się art. 155 kk, tylko właśnie te inne przepisy. Chodzi o następujące sytuacje:

  1. śmierć w wyniku gwałtownego zamachu na jednostkę Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (art. 140 § 2kk),
  2. śmierć kobiety ciężarnej w wyniku aborcji (art. 154 § 2 kk),
  3. śmierć w wyniku ciężkiego pobicia (art. 156 § 3 kk),
  4. śmierć w wyniku bójki lub pobicia (art. 158 § 3 kk),
  5. śmierć w wyniku pożaru, zawalenia się budowli lub obsunięcia ziemi (art. 163 § 3 i 4 kk),
  6. śmierć w wyniku epidemii albo wprowadzenia do obrotu niebezpiecznych substancji, jedzenia lub leków (art. 165 § 3 i 4 kk),
  7. śmierć w wyniku porwania samolotu lub statku (art. 166 § 3 kk),
  8. śmierć w wyniku katastrofy w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym (art. 173 § 3 i 4 kk)
  9. śmierć w wyniku nieumyślnie spowodowanego wypadku w ruchu lądowym, morskim lub powietrznym (art. 177 § 2),
  10. śmierć w wyniku zanieczyszczenia środowiska (art. 185 § 2 kk),
  11. śmierć porzuconego dziecka (art. 210 § 2 kk),
  12. śmierć w wyniku rozruchów (art. 254 § 2 kk),
  13. śmierć w wyniku nieostrożnego postępowania żołnierza (art. 354 § 2 oraz art. 355 § 2 kk).

Dodatkowa odpowiedzialność

Zgodnie z polskim prawem taką samą karę, jak za nieumyślne spowodowanie śmierci, ponoszą osoby, które:

1)  są współsprawcami – działały wspólnie i w porozumieniu przy popełnianiu przestępstwa.

Przykład: dwie osoby wspólnie zbudowały ścianę, która się zawaliła na ofiarę;

2)  są sprawcami kierowniczymi – jedna osoba działa, ale robi to na polecenie innej osoby, czyli sprawcy kierowniczego.

Przykład: szef kazał robotnikom nie zabezpieczać wykopu, do którego wpadła ofiara. Kwestie te reguluje art. 18 kk. Szczególne sytuacje , w których nie ma przestępstwa.

Nawet jeśli są spełnione opisane wyżej warunki, to istnieje możliwość, że nie doszło do przestępstwa. Chodzi o następujące sytuacje:

1) sprawca jest w wieku poniżej 17 lat – zgodnie z polskim prawem osoby w wieku poniżej 17 lat nie mogą popełnić przestępstwa. Osoby takie za nieumyślne spowodowanie śmierci odpowiadają na zasadach określonych w ustawie z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (tekst jednolity: Dz. U. 2010 r. Nr 33 poz. 178 z późn. zm.)
2) sprawca jest niepoczytalny – zgodnie z art. 31 § 1 kk nie jest przestępstwem nieumyślne spowodowanie śmierci przez osobę, która z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych nie może kierować swoim działaniem lub nie rozumie, co robi. Stan niepoczytalności sąd ustala na podstawie opinii biegłych lekarzy i w razie jego stwierdzenia sąd może sprawcę skierować na przymusowe leczenie psychiatryczne.

Co robić ?

Więcej…
 


English German Polish Russian

Odwiedziło nas

Łącznie1066331




Sieć Pomocy Ofiarom Przestępstw