thumbnailthumbnailthumbnailthumbnail
Błąd
  • XML Parsing Error at 1:151. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:166. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:92. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:315. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:57. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:528. Error 9: Invalid character
Drukuj Email

Art. 148 kodeksu karnego
1. Kto zabija czowieka, podlega karze pozbawienia wolnoci na czas nie krtszy od lat 8, karze 25 lat pozbawienia wolnoci albo karze doywotniego pozbawienia wolnoci.
2. Kto zabija czowieka:
1)      ze szczeglnym okruciestwem,
2)      w zwizku z wziciem zakadnika, zgwaceniem albo rozbojem,
3)      w wyniku motywacji zasugujcej na szczeglne potpienie,
4)      z uyciem materiaw wybuchowych,
podlega karze pozbawienia wolnoci na czas nie krtszy od lat 12, karze 25 lat pozbawienia wolnoci albo karze doywotniego pozbawienia wolnoci.
3. Karze okrelonej w 2 podlega, kto jednym czynem zabija wicej ni jedn osob lub by wczeniej prawomocnie skazany za zabjstwo oraz sprawca zabjstwa funkcjonariusza publicznego popenionego podczas lub w zwizku z penieniem przez niego obowizkw subowych zwizanych z ochron bezpieczestwa ludzi lub ochron bezpieczestwa lub porzdku publicznego.
4. Kto zabija czowieka pod wpywem silnego wzburzenia usprawiedliwionego okolicznociami, podlega karze pozbawienia wolnoci od roku do lat 10.

Przepis art. 148 Kodeksu karnego dotyczy zbrodni zabjstwa, ktra jest jednym z najciszych przestpstw, skierowanym przeciwko najwyszemu dobru chronionemu prawem, jakim jest ycie czowieka. W 1 okrelone jest tak zwane ?zabjstwo zwyke?, a w dalszych 2, 3 i 4 opisane s osobno szczeglne formy zabjstwa ? tzw. typy kwalifikowane z ktrych niektre s karane surowiej, a niektre agodniej. Okrelenie ?morderstwo? jest potocznym okreleniem szczeglnie drastycznego zabjstwa.

Zabjstwo jest jednym z kilku przestpstw skierowanym przeciwko yciu i zdrowiu czowieka, dlatego w pierwszej kolejnoci wane jest rozrnienie, kiedy mamy do czynienia z zabjstwem, a kiedy z innym typem czynu zabronionego.

Zabjstwo zwyke
Do zabjstwa dochodzi wtedy, kiedy kto pozbawi ycia czowieka. O tym, czy miaa miejsce mier rozstrzyga si wedug wiedzy medycznej, przy czym uznaje si, e ?pozbawienie ycia? oznacza mier mzgu (w odrnieniu od na przykad piczki). mierci musi ulec czowiek, a wic aborcja nie jest zabjstwem. Zakaz aborcji (przerywania ciy) zawarty jest w innym przepisie ? w art. 152 kk.

Jednak nie w kadym przypadku, kiedy mier czowieka nie nastpuje z przyczyn naturalnych, mamy do czynienia z zabjstwem. Gwnym kryterium, wedug ktrego odrniamy zabjstwo od innych przestpstw, ktrych skutkiem jest mier czowieka, jest zamiar sprawcy.

Zabjstwo mona popeni tylko z winy umylnej, co przybiera jedn z dwch postaci:
1)      wina umylna w zamiarze bezporednim. Jest to sytuacja najbardziej oczywista: sprawca chcia pozbawi ofiar ycia. Przykad: sprawca kilka razy uderza ofiar w gow siekier.
2)      wina umylna w zamiarze ewentualnym. Sytuacja taka ma miejsce, gdy sprawca co prawda nie chcia pozbawi ofiary ycia, ale godzi si na jej mier. Przykad: sprawca bije ofiar do nieprzytomnoci i tak j pozostawia ? nie interesuje si tym, czy ofiara przeyje.

Zatem nie dochodzi do zabjstwa wwczas, gdy sprawca dziaa nieumylnie ? wtedy stosuje si osobny przepis: art. 155 kk dotyczcy nieumylnego spowodowania czyjej mierci. Dziaanie (lub zaniechanie) nieumylne polega na tym, e sprawca nie mia zamiaru spowodowania okrelonego skutku oraz nie godzi si na to, lecz nie zachowa naleytej ostronoci wymaganej w danych okolicznociach. Pomyla o tym, e moe spowodowa czyj mier i nie zachowa naleytej ostronoci wymaganej w danych okolicznociach.

Podobnie nie dochodzi do zabjstwa, nawet jeli ofiara umrze, jeeli sprawca mia zamiar tylko ofiar ciko pobi (stosuje si wtedy art. 156 3 kk ? cikie pobicie ze skutkiem miertelnym) albo jeeli sprawca zamierza tylko uczestniczy w bjce (stosuje si wtedy art. 158 3 kk ? udzia w bjce ze skutkiem miertelnym), natomiast nie chcia i nie godzi si na skutek w postaci mierci.

Rozstrzygnicie, jaki by zamiar sprawcy jest czsto bardzo trudne, i sd kadorazowo moe dokona tego jedynie na podstawie bardzo dokadnej analizy wszystkich okolicznoci zdarzenia. O ile w przypadkach skrajnych, stosunkowo atwo jest ustali zamiar sprawcy (wielokrotne ciosy zadane ostrym narzdziem w newralgiczne czci ciaa, duszenie ofiary do chwili, kiedy  przestanie ona oddycha, dugotrwae bicie ofiary do momentu jej omdlenia), o tyle w sytuacjach, ktre najczciej maj miejsce, zdarzenia maj taki przebieg, e o tym, czy doszo do zabjstwa czy np. do pobicia ze skutkiem miertelnym, decyduj szczegy. Nie ma zatem jednoznacznych regu decydujcych o tym, kiedy mona mwi o zamiarze pozbawienia ycia ? przykadowo sprawca moe chcie zabi ofiar nie uywajc adnego narzdzia, a moe take przypadkowo zabi ofiar przy pomocy broni palnej, nie majc zamiaru pozbawienia ycia. Z tego powodu sd ma obowizek niezwykle szczegowego, wrcz drobiazgowego badania kadej jednostkowej sprawy na podstawie caoksztatu zgromadzonego w toku postpowania materiau dowodowego. Sd rozstrzyga o zamiarze sprawcy analizujc przykadowo takie okolicznoci sprawy jak: rodzaj uytego narzdzia, sposb zadawania ciosw (np. w gow, czy ?na olep?), czy sprawca zaplanowa swj czyn, czy dziaa nagle, jaki by stan umysu sprawcy oraz wiele innych okolicznoci zdarzenia.

Pamitaj! Zabjstwo popeni mona zarwno przez dziaanie (np. bicie, duszenie), jak i przez zaniechanie (np. nieudzielenie pomocy, pozostawienie kogo nieprzytomnego). Jednak zabjstwo przez zaniechanie popeni mog tylko te osoby, na ktre prawo nakada szczeglny obowizek zadbania o to, by ofiara nie umara (art. 2 kk). Taki obowizek spoczywa przede wszystkim na najbliszej rodzinie oraz na ratownikach, lekarzach i policji.

Przykad: jeli ojciec zauway, e jego dziecko bawi si w pobliu otwartego okna, ale ani nie zamknie okna, ani nie zabierze dziecka, to jeli dziecko
wypadnie
i zginie, to bdzie miao miejsce zabjstwo. Oczywicie konieczny jest te zamiar po stronie ojca ? musia on chcie albo godzi si na mier dziecka.

Zaniechanie udzielenia pomocy przez osoby, ktre nie maj szczeglnego, wynikajcego z prawa obowizku ratowania innych reguluje osobny przepis ? art. 162 kk. Zgodnie z tym przepisem obowizek udzielenia pomocy innej osobie powstaje wwczas,  gdy istnieje bezporednie zagroenie ycia albo wystpienia cikiego uszczerbku na zdrowiu, a sam pomagajcy nie naraziby si na niebezpieczestwo.

Zwizek przyczynowo-skutkowy

Midzy dziaaniem (lub zaniechaniem) sprawcy a mierci ofiary musi zachodzi zwizek przyczynowo-skutkowy. Oznacza to, e to dziaanie bd zaniechanie sprawcy musi w jakim stopniu spowodowa mier. Przy ustalaniu zwizku przyczynowego midzy zachowaniem sprawcy a skutkiem w postaci mierci mog wystpi  liczne problemy, ktre kady sd rozstrzyga po dokadnym zbadaniu wszystkich okolicznoci sprawy. Oglnie mona stwierdzi, e zwizek przyczynowy nie musi by bezporedni, gdy mog wystpi ogniwa porednie, np. zbyt pny przyjazd karetki albo szczeglna podatno ofiary na jaki rodzaj ataku z powodu takich okolicznoci , jak wiek czy stan zdrowia. Sdy przyjmuj zatem, e bdy przy udzieleniu pierwszej pomocy  nie zrywaj zwizku przyczynowego pomidzy zachowaniem sprawcy, a skutkiem w postaci mierci. I tak na przykad bdziemy mie do czynienia z zabjstwem w sytuacji, gdy sprawca w zamiarze pozbawienia ycia ofiary pchn j noem, a nastpnie nie mona byo ofiary uratowa w szpitalu z powodu opnionego przyjazdu karetki pogotowia. Sprawca nie moe w takiej sytuacji tumaczy si tym, e to nie on ponosi win, lecz  suba zdrowia.

Pamitaj! Zgodnie z polskim prawem tak sam kar, jak za zabjstwo, ponosz osoby, ktre:

1)     s wspsprawcami ? dziaay wsplnie i w porozumieniu z zabjc przy popenianiu przestpstwa, nawet, gdy to nie one bezporednio zadaway ofierze ciosy. Przykadowo: jedna osoba trzymaa ofiar, a druga j bia;
2)     stosuj sprawstwo kierownicze ? sprawca kierowniczy nie podejmuje adnego dziaania, lecz zabjstwo zostaje popenione na jego polecenie.
3)     Podegaj, czyli nakaniaj inn osob do zabjstwa chcc, aby doszo do pozbawienia ycia ofiary
4)     s pomocnikami ? swoim zachowaniem uatwiaj popenienie zabjstwa, przy czym chc, eby do tego doszo (dostarczajc bro, rodka transportu)

Kwestie te reguluje art. 18 kk.

Inne przestpstwa, ktrych skutkiem jest mier czowieka

Jak wczeniej zaznaczono, istnienie skutku w postaci mierci czowieka  nie musi oznacza, e popenione zostao zabjstwo w rozumieniu art. 148 kk. Kilka szczeglnych przypadkw zostao opisanych jako osobne przestpstwa:
1)      pozbawienie ycia  dziecka przez matk pod wpywem porodu lub jego przebiegu ? art. 149 kk,
2)      pozbawienie ycia  innej osoby za jej zgod, pod wpywem wspczucia dla niej (eutanazja) ? art. 150 kk,
3)      namawianie innej osoby do popenienia samobjstwa lub udzielenie jej przy tym pomocy ? art. 151 kk.

Usiowanie

Zgodnie z polskim prawem kar tak, jak za zabjstwo sd wymierza take osobie, ktra tylko prbowaa pozbawi ycia inn osob - w sytuacji, gdy skutek ten jednak nie nastpi.  Odpowiedzialno za usiowanie reguluj art. 13 ? 15 kk.  Usiowanie zabjstwa ma miejsce wtedy, gdy sprawca ma zamiar pozbawi kogo ycia  i podejmuje dziaania zmierzajce do zrealizowania tego celu, skutek w postaci mierci jednak nie nastpuje.  

Przykad: Ofiara pchnita noem zostaje uratowana przez lekarzy.

Wczeniejszym etapem dziaania sprawcy jest przygotowanie, ktre nie jest karalne. Przykadem moe by sytuacja, gdy dana osoba kupuje n w zamiarze pozbawienia ycia innego czowieka, jednak nie realizuje swojego zamiaru. Z inn sytuacj mamy do czynienia wwczas, gdy kto najpierw usiuje zabi ofiar, ale potem wyraa tzw. ?czynny al?, czyli podejmuje kroki majce na celu zapobieenie wystpieniu skutku swojego czynu (tj. mierci ofiary). Osoba taka take nie ponosi kary za swoje dziaanie

Przykad: sprawca podkada bomb, ale rozmyla si i przed wybuchem j demontuje.

Szczeglne sytuacje, w ktrych nie dochodzi do popenienia przestpstwa

1)      dziaanie w obronie koniecznej ? Nie popenia przestpstwa osoba, ktra pozbawia ycia  napastnika odpierajc bezporedni atak na ?dobro chronione prawem?. Takim dobrem moe by np. ycie, zdrowie lub wasno. Aby miaa miejsce obrona konieczna musz by spenione dodatkowe warunki: zamach musi by bezprawny (czyli broni si mona np. przed kradzie, ale nie przed komornikiem), zamach musi by take bezporedni (czyli broni si trzeba w chwili, kiedy dochodzi do ataku, a nie z duym wyprzedzeniem, albo po czasie) i realny (czyli naprawd zagraajcy jakiemu dobru, a nie tylko potencjalny lub spodziewany). Ustalenie, czy kto dziaa w ramach obrony koniecznej jest na og  trudne. Oczywicie pozbawienie ycia napastnika, ktry chce kogo zabi nie bdzie zabjstwem, ale w praktyce sytuacje takie rzadko s klarowne. Sdy za kadym razem musz ocenia wszystkie okolicznoci danej sprawy, badajc m.in. czy sprawca dziaa proporcjonalnie do zagroenia, jakimi narzdziami si posuy, czy przesta dziaa w celu odparcia ataku, czy te dziaa z chci zemsty  itd.
2)      Obron konieczn reguluje art. 25 kk. Przykad: jedna osoba zaczyna atakowa drug osob, bijc j piciami; druga osoba chwyta za lecy na ziemi prt metalowy i bronic si uderza napastnika w gow; napastnik umiera. Jest to dziaanie w obronie koniecznej, a nie zabjstwo, bo mimo, e druga osoba godzia si z tym, e napastnik zginie od ciosu prtem, to jednak odpieraa bezprawny atak na swoje zdrowie i nie przekroczya granic obrony koniecznej (obrona prtem metalowym bya proporcjonalna go zagroenia, po uderzeniu obezwadniajcym napastnika nie pady ju kolejne ciosy).
3)      dziaanie w stanie wyszej koniecznoci ? Podobnie, jak w przypadku obrony koniecznej, nie popenia przestpstwa kto w celu ratowania jednego dobra powica inne dobro, ktre nie przedstawia oczywicie wikszej wartoci, czyli dziaa w stanie wyszej koniecznoci. W przypadku pozbawienia ycia czowieka s to przede wszystkim sytuacje, gdy kto powici ycie jednej osoby, by uratowa inn.
4)      sprawca jest w wieku poniej 15 lub 17 lat ? Zgodnie z polskim prawem osoby w wieku poniej 17 lat nie mog popeni przestpstwa. Tylko za najcisze przestpstwa, w tym zabjstwo z art. 148 1, 2 i 3 kk, mog odpowiada osoby w wieku ju od 15 lat wzwy. Za zabjstwo okrelone w art. 148 4 kk odpowiada si od 17 roku ycia. Osoby zbyt mode, by popeni przestpstwo odpowiadaj za pozbawienie ycia  czowieka na zasadach okrelonych w ustawie z dnia 26 padziernika 1982 r. o postpowaniu w sprawach nieletnich (tekst jednolity: Dz. U. 2010 r. Nr 33 poz. 178 z pn. zm.)
5)      sprawca jest niepoczytalny ? Zgodnie z art. 31 1 kk nie jest przestpstwem pozbawienie kogo ycia przez osob, ktra z powodu choroby psychicznej, upoledzenia umysowego lub innego zakcenia czynnoci psychicznych nie moe kierowa swoim dziaaniem lub nie rozumie, co robi. Stan niepoczytalnoci sd ustala na podstawie opinii biegych lekarzy psychiatrw i w razie jego stwierdzenia sd moe sprawc skierowa na przymusowe leczenie psychiatryczne.

Formy szczeglne zabjstwa

W 2 oraz 3 omawianego przepisu opisane s szczeglne formy zabjstwa, za ktre przewidziano surowsz kar. Jest to tzw. ?cikie zabjstwo?. Przepisami tymi objte s nastpujce sytuacje.

Zabjstwo ze szczeglnym okruciestwem (art. 148 2 pkt 1 kk). Sdy oceniaj, czy zabjstwo byo szczeglnie okrutne na podstawie pewnych kryteriw zwizanych z  powszechnymi w danym spoeczestwie odczuciami. Pojcie to nie ma wic cisej definicji. Oczywicie kade zabjstwo jest czynem okrutnym, wic do zastosowania tego przepisu wymagane jest, by okruciestwo przekroczyo pewn miar. Sd Najwyszy stwierdzi, e o szczeglnym okruciestwie mwi mona wtedy, gdy sprawca dziaa okrutnie, brutalnie i odraajco przy uyciu takich rodkw lub w takich okolicznociach, ktre zmierzaj do zadania ofierze bardzo dotkliwych cierpie fizycznych i moralnych. Przykad: zabjstwo ze szczeglnym okruciestwem ma miejsce wwczas, gdy sprawca torturowa ofiar przed pozbawieniem jej ycia

Zabjstwo w zwizku z wziciem zakadnika, zgwaceniem albo rozbojem (art. 148 2 pkt 2 kk). Sytuacja taka ma miejsce, gdy sprawca pozbawia  kogo ycia niejako ?przy okazji? dokonywania tych innych przestpstw. Dotyczy to take pozbawienia ycia  innych osb ni zakadnicy, ofiary zgwacenia lub rozboju ? np. pozbawienie ycia  osoby bronicej kogo innego przed zgwaceniem take bdzie objte tym przepisem.
Zabjstwo w wyniku motywacji zasugujcej na szczeglne potpienie (art. 148 2 pkt 3 kk). Tak, jak w przypadku ?szczeglnego okruciestwa?, to czy motywacja sprawcy zasuguje na szczeglne potpienie sdy oceniaj w oparciu o wartoci przyjte w danym spoeczestwie. Przykadowo sdy uznaj, e na szczeglne potpienie zasuguj: pozbawienie  kogo ycia na zlecenie za zapat, pozbawienie ycia innej osoby  bez powodu, dla zabawy czy pozbawienie ycia  dla uzyskania spadku albo lepszego stanowiska.
Zabjstwo z uyciem materiaw wybuchowych (art. 148 2 pkt 4 kk). Chodzi tylko o dosownie rozumiane materiay wybuchowe (bomby), zatem  nie dotyczy to broni palnej.
Zabjstwo jednym czynem wicej ni jednej osoby (art. 148 3 kk). Wedug polskiego prawa za jeden czyn mona ponie tylko jedn kar. Jeli kto zabija wiele osb, ale osobnymi czynami (np. strzela do nich po kolei), to odpowiada za wiele ?zwykych? zabjstw, natomiast jeli jednym czynem zabija kilka osb (np. jednym strzaem zabija dwie osoby), to odpowiada za jedno ?cikie? zabjstwo, ktre jest okrelone wanie w art. 148 3 kk.
Zabjstwo dokonane przez osob skazanego ju za popenienie zbrodni zabjstwa  (art. 148 3 kk).Z tego przepisu odpowiada osoba, ktra bya wczeniej prawomocnie skazana za zabjstwo, a mimo to popenia ten czyn  ponownie. Nie dotyczy to osb, ktrych skazanie ulego zatarciu ani osb, ktre byy skazane za tzw. zabjstwo w afekcie.
Zabjstwo funkcjonariusza publicznego popenione podczas lub w zwizku z penieniem przez niego obowizkw subowych (art. 148 3 kk). To nowy przepis, ktry zosta dodany po szczeglnie okrutnym zabjstwie policjanta. Chroni on funkcjonariuszy sub porzdkowych w ten sposb, e pozbawienie ycia  jednego z nich zagroone jest wysz kar. Przepis ten stosuje si tylko do zabjstwa funkcjonariuszy penicych obowizki subowe. Oznacza to, e jeli kto zabije policjanta, ktry po pracy poszed na przyjcie, to bdzie odpowiada za zabjstwo ?zwyke?, a nie ?cikie?.

Zabjstwo w afekcie

W art. 148 4 kk okrelone zostao tak zwane ?zabjstwo w afekcie?, za ktre grozi nisza kara ni za zabjstwo ?zwyke?. Zabjstwo w afekcie nastpuje wtedy, gdy sprawca dziaa pod wpywem silnego wzburzenia usprawiedliwionego okolicznociami. Wzburzenie takie musi by na tyle silne, e ?wycza? normalny sposb rozumowania sprawcy. Takie ?wyczenie? musi nastpi na poziomie fizjologicznym (w organizmie) i mona je stwierdza przy pomocy biegego. Wzburzenie musi by take nage i zwizane z osob ofiary. Nie bdzie zatem zabjstwem w afekcie sytuacja, gdy pan A zdenerwuje pana B do tego stopnia, e pan B zabije pana C. O tym, czy wzburzenie jest ?usprawiedliwione okolicznociami? sdy decyduj na podstawie opinii panujcych w spoeczestwie, nie moe wic chodzi o bahe prowokacje. Sdy zawsze badaj wszystkie okolicznoci sprawy. W jednej sytuacji uznano na przykad, e doszo do zabjstwa w afekcie, gdy ona, ktra bya ofiar dugotrwaego zncania si przez ma - mimo i planowaa wczeniej pozbawienie ma ycia, to jednak ostatecznie uczynia to  dopiero gdy ?puciy jej nerwy?, podczas kolejnej awantury maonka.

Co robi?

Więcej…
 


English German Polish Russian

.

Odwiedzio nas

cznie1150648




Sie Pomocy Ofiarom Przestpstw

Menu